Günümüz ekonomik koşullarında ve gittikçe daralan rekabete açık piyasada işini iyi yapanlar ve esnek davranabilenler ayakta kalacaklardır.

Öncelikle bir mağazanın başarılı olabilmesi için önemli olan unsurların başında kalite, dürüstlük, süreklilik, güven gibi kavramların tam olarak uygulanması gelmektedir. Bu unsurlar uygulandığında mağazanın başarılı olmamasında hiçbir neden yoktur.

Mağazacılığın verimlilik, karlılık, maliyetleri düşürme, tasarruf, stok yönetimi gibi olmazsa olmazları vardır. Biz bunlardan özellikle kriz zamanlarında daha çok önem kazanan stok yönetimi konusunu işleyeceğiz.

Stok yönetimi deyince ne anlamalıyız?  Mağazacılıkta stok yönetimi demek; yok satma durumuna düşmeden, sevkıyat tarihlerini, mevsimsel ve bölgesel özellikleri de dikkate alarak satışımızla orantılı olarak stok bulundurmamız demektir.

İdeal stok oranları aşağıdaki gibidir:

• Gıdada 3 satış 1 stok          =  10 gün stok devir hızı
• Giyimde 1 satış 2 stok        =  60 gün stok devir hızı
• B.Eşyada 1satış 1stok        =  30 gün stok devir hızı
• Züccaciyede 1satış 1stok   = 30 gün stok devir hızı
• Mobilyada 1 satış 1,5 stok  = 45 gün stok devir hızı

Bu oranlar maliyet fiyatları üzerinden hesaplanacaktır.

Artık günümüzde söylenecek ilk şey bilgisayarsız ve pos sistemsiz mağazacılık yapılamayacağıdır. Günümüz şartlarında kazanmak için hızlı ve doğru verilere sahip olunması gerekmektedir. Bundan dolayı rafa, depoya ve sezgilere bakılarak verilen siparişlerin etkisini ve isabetini tartışmak anlamsızdır.

Artık bilginin gücü paranın gücünü aşmıştır. Masa başında bilgisayarın bir tuşuyla tüm depo ve mağazalarınıza anında yorumlama ve müdahale yapılabilmesi için ,ürün bilgisini satışta ve alışta anında girmiş olmanız gerekmektedir.Sıhhatli bir şekilde girebildiğimiz takdirde  o ürünün  alışını,satışını,brüt karını,hangi rafta veya reyonda olduğunu,optimal stokunu görüp ona göre sipariş verebiliriz.

Günümüzde en fazla ciro elde eden ilk 100 ürün toplam cironun % 40 ‘ını oluşturduğunu düşünecek olursak bu ürünlerde stoksuz kalma riski hangi seviyededir. Bu nedenle ancak değişimin alan yönetimi ve optimum stok yönetimi yönünde olacağı görülmektedir.

Bir mağazanın  bilgi çağında yarışabilmesi için veri tabanlı bir altyapısının olması, çok iyi çalışması ve elemanların iyi bir şekilde eğitimden geçmesi gerekmektedir.

Stok yönetimi ile ilgili sorulması gereken sorular:

• İlk 100 ürünün toplam cirodaki payı nedir?
• Mağaza cirosu ağırlıklı olarak hangi ürünlerden oluşuyor?
• İlk 100 ürünün karlılık değeri hangi seviyede?
• İlk 100 ürünün promosyon ve insert aktivitelerindeki performansı hangi seviyede?
• Miktar ve ciro payına göre ürün değişikliği yapılıyor mu?
• Ürünlerin satış hızlarına göre stokları yeterli mi?
• Stok fazlalığı olan ürünlerin satın alması gözden geçiriliyor mu?
• En az satan ürünler stok yükü getirmemesi için ürün portföyünden çıkarılıyor mu?

Mağazalarda rutin olarak yapılması gerekenler:

• Daha önce satılmayan, az satılan veya çok satılan ürünlerin performansını takibini mutlak surette yapmak,
• Rafa veya reyona yeni konan ürünlerin bir aylık, iki aylık satışlarını takip ederek karar vermek,
• Ürünlerin miktar, satış tutarı ve karlılığa göre sıralamalarını takip etmek,
• Mağazamızda promosyonlu satılan ürünleri sıkı bir şekilde takip etmek,
• Mevsimsel ürünlerin mevsimine göre takibinin yapılması,
• Otomatik sipariş miktarı ve teslimatları izlemek,
• Ürün kategori, marka kategori, raf paylaşımını sıkı bir şekilde takip etmek,
• Depo, raf ayırımı, ürünlerin ne miktarda rafta veya depoda olduğunu ve ürün hareketlerinin takip edilmesi,
• Maksimum, minimum stok miktarlarını belirlemek ve iyi bir şekilde takip altına almak,

Yukarıda saydığımız bilgileri sağlıklı bir veri tabanına göre takip edemiyorsak bu ticarette başarılı olma şansımız çok azdır.

Kriz dönemlerinde özellikle satışlarımıza uygun stokla çalışmak zorundayız. Depo stoku yerine raf stokuyla çalışmak en ideal olanıdır.Alanlarımız genişse eğer, müşterilerimize bunu fark ettirmeden yapmamız gerekmektedir.Buna göre mağaza alanını yada hacmini küçültemeyeceğimize göre bu işi reyonlardan raf eksilterek yapabiliriz.Ayrıca sıkışık yerlerdeki reyonlar kaldırılarak yanındaki reyonlara ürün koymalıyız.

Mağazacılık artık stokla değil stoksuzla para kazanmaktadır. Satın alınan bir ürünü ödeme vadesi gelmeden ne kadar çok alıp satabiliyorsanız, o kadar çok paranızı kullanmadan ticaret yapıyorsunuzdur.

MAĞAZA İYİLEŞTİRME ÇALIŞMALARINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR

1. Önce marka ve ürün çeşitliliği ile ilgili çalışmalar. Rakiplerdeki ürünlerde dikkate alınarak, hedef müşteri kitlemize uygun, gelen müşterilerin istediklerini bulabilecekleri şekilde ürün ve markaların tespit edilerek ürün portföyünün düzenlenmesi,
2. Bu çalışmadan sonra mevcut durum ile olması gereken durumun ortaya konarak iyileştirme çalışmalarının yapılması,
3. Tespit edilen ürünlerin teşhir ve sunumlarının müşteri alışveriş alışkanlıklarına uygun olarak yapılıp reyonların düzenlenmesi,
4. Reyon ve depo stokunun satış rakamlarına göre dengelenmesi, ürünlerin reyonlardaki yerleşiminin ona uygun olarak yapılması,
5. Ürünlerin ve markaların toplam satıştaki oranlarına uygun olarak raf paylarının yeniden düzenlenmesi,
6. Minimum ve maksimum stok miktarları tespit edilerek, yok satmayı, fazla ve gereksiz siparişi, stok fazlalığını önlemek,
7. Reyonların verimlilik ve karlılık grafiklerinin çıkarılıp ona uygun olarak düzenlenmesi.